واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

934

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

و مىكوشيد تا آرامش و فراغت فيلسوفانه‌اى بدست آورد . از پاره‌اى سخنان چان - چون پيداست كه وى خواست چنگيز خان را برآورد و آرزو داشت كه در وجود آن مرد جهانگشا نفوذ كرده از خونريزى بازش دارد « 1 » . چان - چون به مغولستان و اويغورستان و سرزمين كلجه [ امارتى كه مركز آن آلماليغ بود و اوزار - يا بوزار - در رأس آن قرار داشته ] و هفت آب و سيرام سفر كرد و در ماه نوامبر سال 1221 ميلادى وارد محل اخير الذكر شد . جاده‌ها را مغولان هنگام لشكركشى خويش مرمت كرده بودند ، وضع آنها از حال بهتر بود . مسافران از رود « چون » از روى پلى چوبين مىگذشتند و از رود تلس [ طراز ] بر پلى سنگى « 2 » . از شرح سفر پيداست كه سرزمين واقع در شمال سيردريا ( سيحون ) كه توسط محمد خوارزمشاه ويران شده بوده ، در آن زمان مجددا مسكون گشته بوده است . و همه‌جا ، تا خود سمرقند ، از دودمان - هاى اميران محلى ياد مىشود « 3 » . شحنه‌ها و پادگانهاى مغول در هيچ‌جا وجود نداشته . نام سيرام ، تا حدى كه اطلاع داريم ، براى نخستين بار در اين سفرنامه ذكر شده « 4 » . از ساختمانهاى شهر ، برجى كوچك نام برده شده است . مؤلف

--> ( 1 ) - چان - چون ، ترجمهء كافاروف ، 329 ؛ در تأليف برتشنيد ، نيست . ( 2 ) - چان - چون ، ترجمهء كافاروف ، 308 - 307 ؛ - sq 72 . Bretschneider , « Researehes » , vol . I , p . ( 3 ) - چان - چون ، ترجمهء كافاروف ، 310 - 308 ؛ sq 74 . Bretschneider , « Researehes » , vol . I , p . ( 4 ) - فقط اثر محمود كاشغرى را بايد مستثنى كرد ( در خلافت خليفه مقتدى ، 487 - 468 هجرى ) وى سيرام و اسفيجاب را يكى مىداند ( I ، 78 ) .